Ο Ασφοντηλίτης είναι μικρός, ορεινός οικισμός στην Όξω Μεριά της Αιγιάλης. Σήμερα η κατοίκηση σ' αυτόν έχει εγκαταλειφθεί και μόνο δυο βοσκοί τον κατοικούν περιοδικά και κάποιοι λίγοι άλλοι που διατηρούν γουρούνια.
Για την προέλευση του ονόματος Ασφοντηλίτης, η καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και διακεκριμένη Αμοργιανή κ. Λίλα Μαραγκού γράφει στο βιβλίο της για τους αρχαίους πύργους της Αμοργού και σε σημείωσή της:
«Η απουσία οπτικής εικόνας της λέξεως δυσχεραίνει την ακριβή γραφή. Μολονότι έχω μόνον ακουστική εικόνα, πιστεύω ότι η λέξη είναι φυτωνυμικής προελεύσεως, από τον ασφόντηλα (Μαρακού 2002, 354) και η ορθή γραφή είναι Ασφοντηλίτης. Η κατάληξη -ίτης είναι πολλαπλά τεκμηριωμένη, τόσον από τα σύγχρονα τοπωνυμικής χροιάς ονόματα, όπως Γιαλίτης, Χωραΐτης, Κατωμερίτης, κ.α., όσον και από τα αρχαία φυλετικά ονόματα Αλσίτης, Κοσσυλίτης, Φημιοκίτης, που απατώνται στην Αιγιάλη...» (σελ 296) [1]
Για την εκδοχή αυτή έχω να παρατηρήσω ότι δεν παρατηρείται στον οικισμό και πέριξ αυτού κάποια ιδιαίτερη έξαρση στον πληθυσμό του ασφόδελου (ασφόντηλα), που αποτελεί πολύ κοινό είδος σ' όλη την Αμοργό, ώστε αυτός ο γιαλίτικος οικισμός να ονομαστεί Ασφοντηλίτης από το φυτό. Στοιχεία και φωτογραφίες για τον ασφόδελο στην Αμοργό μπορείτε να δείτε πατώντας εδώ.
Η συνήθης γραφή μέχρι πρόσφατα αυτού του ονόματος ήταν Ασφοντυλίτης (με ύψιλον). Αν είναι σωστή η γραφή αυτή, τότε το όνομα ετυμολογείται από τα σφοντύλια, δηλαδή τα βάρη που χρησιμοποιούν για την ύφανση στους αργαλειούς. Σχετικά ο 'Αγγλος περιηγητής Τζ. Μπεντ γράφει το 1885:
«Το ορεινό χωριό που γευματίσαμε είχε το μακρόσυρτο όνομα Ασφοντυλίτης. Είναι κτηνοτροφικό χωριό που τυροκομούν κι αποτελείται από χαμόσπιτα. Το σπίτι που καταλύσαμε ήταν γεμάτο με τυριά που στέγνωναν σε καλάμια, κρεμασμένα στους τοίχους με τρόπο ώστε να σχηματίζουν ράφια, που τα ονόμαζαν «καλαμάκια». Σ' αυτό το χωριό οι ηλικιωμένοι άντρες φοράνε μια αρχαία ενδυμασία, που αποτελείται από ένα περίεργο γιλέκο, μια κόκκινη σκούφια κι ένα πλεκτό κάλυμμα που κρέμεται από την μια πλευρά και το φτιάχνουν οι γυναίκες τους στο σπίτι, κλώθοντας το υλικό και βάφοντας το με ένα είδος βατόμουρου που βρίσκουν στους λόφους».
Ίσως λοιπόν από την υφαντική δραστηριότητα των γυναικών να πήρε την ονομασία του ο οικισμός, το όνομα του οποίου πάντως δεν αναφέρεται από τους πρώτους μελετητές της Αμοργού Μηλιαράκη και Βογιατζίδη.
Προσωπικά, ακολουθώ την αυθεντία της κ. Λ. Μαραγκού και ακολουθώ την ερμηνεία της.
'Αλλα στοιχεία για τον Ασφοντυλίτη και μία περιγραφή της διαδρομής ως τον Ποταμό ττης Γιάλης μπορείτε να βρείτε πατώντας εδώ.
[1] Λίλας Μαραγκού «Αμοργός ΙΙ - Οι αρχαίοι πύργοι», εκδ. Αρχαιολογικής Εταιρείας, Αθήναι 2005
1 σχόλια:
Θυμίζω την φράση "τού ήρθε ο ουρανός σφονδύλι", που μάλλον παρομοιάζει τον κεραυνό που πέφτει με το "σφοντύλι" του αργαλειού που είναι μυτερό και κάνει την ίδια τεθλασμένη κίνηση. Στο διάσελο όπου βρίσκεται ο Ασφοντυλίτης σίγουρα πέφτουν πολλοί και επικίνδυνοι κεραυνοί. Μήπως γι’ αυτό ονομάστηκε έτσι;
Κι ακόμα, μήπως τα πολύ χαμηλά, πέτρινα «χαμόσπιτα» του οικισμού, σχεδόν ένα με το ύψος των γύρω βράχων, είναι χτισμένα έτσι για προστασία από τους κεραυνούς ;
Συγχαρητήρια για τη πολύ καλή σελίδα!
Ανάρτηση Σχολίου